Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 30 Mayıs’ta Nikkei'ye verdiği özel röportajda ABD ile İran arasındaki çatışmayı sona erdirmeye yönelik müzakerelere ilişkin Hürmüz Boğazı'nın açılmasının öncelikli hedef olduğunu, nükleer meselenin ise bundan sonra ele alınacağını açıkladı. Türkiye, Pakistan ve diğer ülkelerle birlikte ABD-İran görüşmelerinde arabulucu rolü üstleniyor.

Şubat ayı sonunda başlayan ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından İran, Mart ayı başından itibaren Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapattı. Ateşkes sonrasında da İran'ın Hürmüz üzerindeki fiili kontrolü sürüyor.

Fidan'ın aktardığına göre ABD ve İran şu an Hürmüz Boğazı meselesine odaklanmış durumda. Boğazın açılmasına ilişkin nihai bir anlaşmaya varılması halinde "nükleer müzakerelere geçileceğini" vurguladı.

"Her iki taraf (ABD ve İran) üzerinde de yoğun baskı söz konusu. Enerji güvenliği, gıda güvenliği ve fiyat artışları gibi uluslararası yansımalar da son derece ağır" diyen Fidan, "Bu durum, nükleer sorundan daha öncelikli bir mesele haline geldi " değerlendirmesinde bulundu.

ABD Başkanı Trump, İran'ın nükleer silah sahibi olmasına izin verilmeyeceğini önce de dile getirmişti. Fidan, yürütülen müzakerelere ilişkin, "Her iki taraf da süreci olumlu bir şekilde sonuçlandırmak istiyor. Anlaşma, daha önce hiç olmadığı kadar yakın" şeklinde konuştu.

Fidan, ABD ile İran'ın çatışmaların sona erdirilmesi konusunda uzlaşmaya varması halinde, Filistin özerk bölgesi Gazze’deki barış planına ilişkin müzakerelerin de ivme kazanacağına inanıyor.

Gazze barış planı, Trump’ın öncelikli gündem maddelerinden biri olarak öne çıkıyordu. Ancak Fidan, İran ile yaşanan çatışmalar nedeniyle "uluslararası ilginin azaldığını ve sürecin arzu edilen hızda ilerleme kaydedemediğini" belirtti. Ayrıca arabulucu ülkelerden Katar'ın İran'ın misilleme saldırılarına hedef olmasının da müzakerelerin ve planın hayata geçirilmesinin sekteye uğramasında belirleyici bir etken olduğuna dikkat çekti.

Fidan, İsrail’in bölgede yaşanan birçok sorunun temel kaynağı olduğunu da ifade etti. Türkiye ile İsrail arasında diplomatik ilişkiler sürse de, 2023 yılında başlayan Gazze’deki çatışmaların ardından iki ülke arasındaki gerilim daha görünür hale geldi.

Fidan, İsrail'in topraklarını genişletme peşinde koştuğunu belirtti ve"Batı Şeria, Suriye ve Lübnan'ın çeşitli bölgelerini işgal altında tuttuğunu" söyleyerek eleştirdi. Bu durumun "ileride büyük çaplı göç dalgalarına zemin hazırlayacağını" vurgulayan Fidan, Avrupa ülkelerini de İsrail üzerinde baskı uygulamaya davet etti.

Fidan, ilişkilerin normalleşmesi için İsrail'in Gazze'deki insani kriz sorunuyla yüzleşmesi gerektiğini savundu. Gazze'ye yönelik saldırıların durdurulması ve insani yardım malzemesinin yeterli düzeye ulaştırılmasının sağlanması halinde "ilişkilerin normale dönebileceğini" ifade etti.

Öte yandan Fidan, savunma sanayii ve teknoloji alanlarında Japonya ile işbirliğini genişletilmesine de sıcak baktıklarını vurguladı. "Orta güç konumundaki ülkelerin daha sıkı bir dayanışma içinde hareket etmesi gerekiyor" dedi.

Japonya’nın, Türk yapımı insansız hava araçlarını temin etmeyi değerlendirdiği, ayrıca iki ülkenin şirketlerinin çeşitli ortaklık fırsatları üzerinde çalıştığı belirtiliyor. Japon firmalarının sahip olduğu parça, malzeme ve iletişim teknolojileri, Türk savunma şirketleri açısından kritik bir çekim unsuru oluşturuyor.

Fidan, NATO Liderler Zirvesi’nin savunma sanayii alanındaki ikili işbirliğinin genişletilmesini görüşmek için önemli bir fırsat olacağını belirtti. Bir sonraki zirvenin 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara'da düzenleneceğini belirten Fidan, Başbakan Sanae Takaichi'yi Türkiye'de ağırlamaya istekli olduklarını ifade etti.

Japonya ile Ekonomik Ortaklık Anlaşması'nın (EPA) imzalanmasına yönelik isteği de dile getiren Fidan, "Her iki tarafa da fayda sağlayacak ekonomik ilişkiler inşa etmek istiyoruz" dedi.